|
TARLA SüRME
Cuvarep'ta arazinin büyük kısmı ekime elverişli olduğu halde ancak %2den daha az yer ekilmektedir.Arazinin özelliğine bakılmadan aynı yere hep aynı ürün ekilir.Bazı tarlaların ekimi yapılmaz.Hozana bırakılır.Hozana bırakılan tarla ertesi yıl ya tekrar sürülür veya çayır olması için dokunulmaz. Köyümüzde iki veya çok çiftçinin bir araya gelerek sırasıyla tarlalarını ortaklaşa sürüp ekin işlerinin öküzleriyle birlikte yürütülmesine MODGAM'lık denmektedir. Ekilecek tohum sürülen tarlaya öküz arabası veya insan sırtıyla götürülür.Kutan,pulluk,aruna ismi verilen araçlar öküz gücüyle işletilerek tarla sürülür..(Kutan'ın sürüldüğü 10-15 cm büyüklüğündeki ark'a Hakoz denir.)Tarla sürülümü bitince tarlaya tohum elle serpilerek ekilir. Ekilen tohumu toprağa kapatmak ve tarla düzeltmek için tahtadan yapılmış tapan ismi verilen alet ve tapanın arkasına köknar ağacından yapılan ince dallı tat denen alet 'e öküzler koşulur tarlada gezdirilerek tarla sürme işlevi tamamlanır.
YETİşEN TARLA üRüNLERİ
a)BUğDAYGİLLER 1)Buğday 2)Arpa
b)BAKLAGİLLER 1)Fasulye 2)Nohut 3)Bezelye 4)Ayçiçeği 5)Mısır
c)YEM VE BİTKİLER 1)Yonca 2)Korunga(Korangal)
YETİşEN SEBZE üRüNLERİ 1)Domates 2)Biber 3)Salatalık 4)Marul 5)Patates 6)Soğan
YETİşEN MEYVELER 1)Elma 2)Armut 3)Panta 4)Kiraz 5)Vişne 6)Ceviz
Biçim
Bahar geldiğinde belli bir süre sonunda genelde bu tarih mayıs 15 tir Koruh ilan edilir.(Hayvanların meralar dışında tarla ve çayırlarda otlatılmasının yasaklanması) Yağan yağmurlar sayesinde tarlada ki ürünlerele çayırlardaki otlar büyür.Haziran ayının sonuyla Temmuz ayının başlarında biçim başlar. çayır biçme aile fertleriyle yapılabildiği gibi yevmiyeci tutarakta yapılmaktadır.çayırlar dahalen tırpanla biçilmektedir.Tırpanın ağzı örsu ve çekiç denilen aletle dövülerek masat denen aletlede bilenerek tırpan hazırlanır. En iyi tırpan çeken başa geçer arkadan onu diğer dİrğancılar takip eder.Tırpanla biçilen sıralı ot yığınına zoğ denir.Birkaç koldan sonra biçim işlevi sona erer.Biçilen ürün kurumaya bırakılır.Ertesi gün zoğlar dirgenle ters çevrilerek ürünün altının kuruması sağlanır.Kuruyan ürün küçük yığınlar yapılır (tapul veya pulul olarak).Küçük yığınlar yapılacak büyük yığının yerine ket denen iki küçük sırıkla çekilirek ürün bir araya toplanarak tırmık işlemine geçilir.Tırmıkta tamamlanınca yığın yapılır.Bir kişi alttan tapulları yığına atarken diğer bir kişide yığının üstünde onu çiğneyip düzelterek yığının oturmasını sağlar.En sonunda yığının tepesi yapılarak işlem biter. Biçim işlemi tamamlandıktan sonra yığınların harmana ve meraga taşıma işlemine sıra gelir.Yayladan okuz endikten sonra okuzu olanlar okuz arabasıyla diğerleri ya traktörle yada kamyonla taşıma işlemi yapılır.önce merek doldurulur okuzla çiğnetilerek otun tepilmesi sağlanır.Merek dolduktan sonra dışarda kalan otlar karapana yığnak yapılır.Düzgün yerleşimden sonra Karapanın dışa kalan kısmının üst tarafı laylon la alt tarafı çala yada ağaçlarla çevrilerek rüzgara ve yağmura karşı koruma altına alınır. Bu şekilde hayvanların kışlık erzakı hazır edilmiş olur. Hazır edilen alaf kış mevsiminde Sepetlere tepilerek sabah ve akşam hayvanlara verilir..
HARMAN önce harman yeri otlardan ayıklandırılır.Tırpanla veya çapa ile hafifçe heplanır,Zemine az su verilerek zemin sertleştirilir.Kuraktan çatlamış yerler sulu toprakla doldurularak kapatılırak harman yeri hazırlanır. Tarladan hasadı yapılan buğday ve arpa okuz arabasıyla çekilerek harmana getirilir.Saplar harmana yayılarak iyice kurutulur.Daha sonra harmana serilen saplar güneşte kızdırıldıktan sonra Gemi'ye öküz koşularak harmana sürülür. Geminin boyu 1.5 ile 2 metre arasında eni bir 75cm ile 1 metre arasındadır.Geminin altında kağ taşı (çakmak taşı)veya nal parçaları takılıdır.Gemiye bir kişi biner.Eğer iki gemi çalışacaksa harmanda biri düz istikamette diğeri ters istikamette daire çizerek gezdirilir. Sapların kırımı gerçekleşince yabayla dövülmeyen saplar çevrilir.Bu işleve harman çevirme denir.Harman çevrilirken öküzler dinlenmeye alınır ve yemlenir.Sapların tamamen kırılmasıyla harman işlevi tamamlanmış olur.
TIğ SAVURMA
Harman (merek önünde uygun düz alandır genellikle) yerindeki mahsulün, tığ savurma-makinası sayesinde taneyle samanı bir birinden ayrılır. Bu makineler (mekanik yapısı: kol-dişli çark-elek-pervane-özel kasa) insan gücü ile kolu çevrilerek çalışır. Yöredeki ustalar tarafından tarafından üretilen bu makineler basit bir düzenektir. Demir dişlilere bağlı kolu çevrilir, yaba ile haznesine dökülen mahsul makinenin altındaki elekler vasıtasıyla dane ve samana ayrılır. Daneler makina altına akıtılır ve saman mereğin kapısından makinanın pervaneleri yardımı ile içeriye savrulur. Böylece tığ savurma işlemi yapılır. Tığ makinasının aksanları: Tapan çark Elek Yan Demir Kol ğaro Yaba Kazan Artık günümüzde tığ makinalarının belkide çok azı kaldı. Değişen kültür ve teknoloji bu makineleride mağlup etmiştir...
NEKER KIRMA
Bazı seneler kurak geçtiğinde ürün verimi az olur.ürünün azlığı nedeniyle köylü kşın hayvanını beslenmesini riske atmamak için kendi bağ bahçesinde bulunan pelut, sogut,lek ve kavak ağaçlarının dalları yaklaşık bir metre uzunluğunda dehre ile keser deste yaparak bağlanır.(eğer yetmeyeceğine kanat getirilirse civar köylerden neker yeri tutulabilir.) Yapılan herbir destenin birine kona denir.Tek başına çalışan bir kişi günde kendi başına yaklaşık elli veya yüz kona bağlayabilir. Bağlanan konalar öğleden sonra veya akşama yakın karapana çekilerek kurutulur.Kuruyan konalar karapanda veya merekta yer varsa otun üstüne dizilerek istiflenir. Kışın ağacından yaprakları ayıklanarak beslenen hayvanlara yedirilir. Yaprakların ayıklanan nekerin kalan ağaç kısmı yakacak olarak kullanılabilir.
çALA BAğLAMA
Mısırlar kesildikten sonra sapı ile koçanı birbirinden ayrılır.Koçanı ayrılmış mısır sapına çala denir.çala orak ile kesilerek tarlada kurutulur. Kuruyan çalalar destelenerek kona haline getirilir.Merega veya karapana çekilir.İri taneli lazutlar ayıklanır. Kunçalları ile birbirlerine bağlanarak kurutulur.Kurutma işlevi için ayvan (balkon) sırıkları,tavan kirişleri,veya baca sırıklarına kullabılır. Popoç boyu kısa olan diğer kalan mısırlar hasırların üzerine serilerek kurutulur. Kuruduktan sonra lazuda özgü kuskularla doğülür taneleri koçanından (kodorundan) ayrılır.Koçanları hayan yemi olarak kullanılır. Mısır çalalaları hayvanlara kışın yedirilir. Mısır yaprakları ince ince örülerek künçal bükümü elde edilir.Külçaldanda hasır yapılır.
DEGİRMANA GETMA
Tahıl ürünleri 'ni çeşmede güzelce yıkanarak hasır cecim gibi sergilerde kurutulur.Yıkanan tahıl ürünlerinin içindeki taş,kum,kulul gibi yabancı maddeler kalbur ve tepirle ayıklanır.ürün çuvallara konarak değirmene götürülür. Köyümüzdeki değirmenler su gücü ile çalışmaktadır.Değirmenin suyu oluğtan kesilir.önce değirmenin taşı arki denen aletle kendine has şekilde dövülerek ayarlanır.Yerine takılır.Değirmenin harosuna getirilen ürün dökülür.Değirmen taşı hafifçe eşlik odunu ile yerinden hafifçe kaldırılarak su verirken boşa dönmesi engellenir.Değirmenin suyu oluğa verilir.Oluğdan akmaya başlayan su basınçla borbala fışfırarak borbal hareket alır.Borbalın hareketiyle değirmen taşını harekete geçirecek akşam çalışır.Harodan değirmen taşına akacak buğdayın ayarlaması elle yapıldıktan sonra eşlik odunu yerine indirilerek değirmen taşının çalışması sağlanır.Taşın çalışmasıyla harodaki tahıl ürünü ayarlanan oranda değirmen taşının arasından ezilerek geçerek un haline gelerek değirmenin harosunda birikir.Un bayağı biriktiğinde çuvallara doldurularak eve anbarda muhafaza edilmek üzere sevk edilir. |