![]()
|
|
Deyimlerimiz
|
∙ "ayağıma yer edem, gör ben sana ne edem" demek: birisine bir fırsat verildiğinde bunu kötü kullanmak.
∙ "çizdim oynamıyorum" demek: önceden işe başlayıp daha sonra devam etmemek.
∙ "la ilahe" dedi mi "illallah" demez: çok inatçıdır.
∙ "ne bileyim"i ekmişler "hay huy" bitmiş: her sorulana, ne bileyim, diye cevap verenlere karşı bunun bir faydasının olmadığını anlatır.
∙ abat etmek: birisine büyük bir iyilik etmek.
∙ abat olmak: büyük bir iyiliğe mazhar olmak.
∙ ablıya dönmek: bir hastalık nedeniyle teni beyazlamak.
∙ abur cubur: olur olmaz her şey.
∙ aburlarını asmak: suratını asmak.
∙ aburlarını dökmek: suratını asmak.
∙ Acem yapması Gürcü papağı tencere yuvarlandı buldu kapağı: birbirine uygunkişilerin bir işti birlik olması halinde söylenir.
∙ acığını almak: öç almak, intikamını almak.
∙ acısını çıkarmak: bir kötülüğün karşılığını yine bir kötülükle vermek.
∙ adım başı: çok sık.
∙ adın çıkacağına canın çıksın daha iyidir
∙ afatlanmak: yemek, afet yemiş olmak afet yedirilmiş olmak.
∙ ağaca çıksa pabucu yerde kalmaz: çok kurnaz.
∙ ağır ayak: hamile kadın.
∙ ağır otur ki batman gelesin: ağırbaşlı ol ki kıymetin olsun.
∙ ağırlamak: misafire izzet ve ikramda bulunmak, saygı göstermek, hürmet etmek.
∙ ağız birliği etmek: bir konuda hep bir şeyi söylemek.
∙ ağız birliği etmek: söz birliği yapmak, aralarında bir konuda anlaşmak.
∙ ağrına gitmek: gücüne gitmek.
∙ ağzı açık: dikkatsiz.
∙ ağzı açık: hiçbir şeyden haberi olmayan, bi haber.
∙ ağzı bozuk: çok küfür söyleyen, küfürgan.
∙ ağzı kira istemek: konuşmaya üşenmek.
∙ ağzın kapansın: beddua.
∙ ağzına gem vurmak: birisi konuşamaz hale getirmek, konuşmamaya mecbur etmek.
∙ ağzından bal akmak: çok tatlı dilli konuşmak
∙ ağzını aramak: birisinin ağzından çaktırmadan laf almak.
∙ ağzını küskü açmamak: konuşmaya üşenmek
∙ ağzını küskü açmamak: konuşmaya üşenmek, birisinin ağzından zorla laf almak.
∙ ağzını küskü açmamak: zorla konuşturmak.
∙ ağzıyla kuş tutmak: büyük beceri göstermek.
∙ ağzıyla kuş tutsa nafile: artık ne yaparsa yapsın kâr etmez.
∙ ahırki yediğin olsun: beddua.
∙ ahiretine karşı gelsin: dua.
∙ ak baş ile kara baş o zaman belli olur: bu işin sonucu er veya geç belli olacaktır.
∙ akıl kârı: herkesin aklının erebileceği iş türünden olmayan.
∙ akıl var mantık var: bu iş böyle olmalı buna herkesin aklı erer.
∙ akılsız baştan ne çeker ?-sefil ayaklar: bir akılsız kafanın cezasını hep ayaklarçeker.
∙ akıntıya vermek: akarsuya bırakmak.
∙ akla karayı seçmek: büyük zorluklardan geçmek.
∙ aklı bir karış havada: uçarı.
∙ akşamlar yüzü suyu hürmetine: yakarış sözü.
∙ al aşağı etmek: yere sermek.
∙ alaca bulaca: fazla alacası olan.
∙ alaca karga: alaca bulaca.
∙ alaca kayık, ağzına layık: tam kendisine göre.
∙ alan da pişman satan da: hiçbir çözüm yolunu kabul etmiyor.
∙ alhaın ol: üzülme sen rahat ol.
∙ Ali kıran baş kesen: çok acımasız.
∙ Allah akşama indirmesin: beddua.
∙ Allah belasını versin: beddua.
∙ Allah beterini versin: beddua.
∙ Allah daha beter etsin: beddua.
∙ Allah kahretsin: beddua.
∙ Allah'a kulluk edemiyorum da kula kulluk nasıl edeyim: kula kul olamam.
∙ Allah'a sığıncı olmak: Allah'a sığınmak.
∙ Allah'ın ateşi karnına: Cehennemin ateşin düşesin.
∙ alma dibinde bitmek: devamlı olarak başkalarından birşeyler beklemek.
∙ amel olmak: ishal olmak.
∙ anası ölsün başşına: anne çocuğunu severken söyler.
∙ anasından emdiği burnundan gelmek: çok güçlüklerden geçmek.
∙ andır kalsın başına: bundan bize hayır gelmez, hayırsız miras ona kalsın
∙ andırına kalsın: hayırsız miras olarak sana kalsın.
∙ apak geçmek: bayılacak duruma gelmek.
∙ apalağa şapalak, kel başa şimşir tarak: yakışıksız durumlarda söylenir.
∙ aralarından su sızmamak: çok samimi olmak.
∙ arayı açmak: birisiyle bozuşmak.
∙ ardı gelmek: sonu gelmek, bitmek.
∙ arka çıkmak: birisine taraf çıkmak.
∙ arkadaş canlısı: arkadaşını çok seven.
∙ arkam taştan kavi: gök gürleyince kendisinin taştan daha kuvvetli olduğunu göstermek için taş alınıp arkasına hafiften vurarak söylenir.
∙ arpaya katsan at yemez, kepeğe katsan it yemez: hiçbir işe yaramaz birisi.
∙ arsız neden arlanır, bokta giyse/gezse sallanır: arsız hiçbir şeyden utanmaz ya da ekinmez.
∙ arsıza baş olmaz: arsızla laf yaraştırılmaz.
∙ aslı astarı yok: bir asılsız söylenti.
∙ asma bağlamak: mısır meyvesinin koçanlarını kurutmak için birbirine bağlamak.
∙ astarı yüzünden pahalı: tamiri kendi fiyatından daha pahalı.
∙ aşıklama gitmek: aşıkane şiirler söylemek.
∙ aşıklama gitmek: kafadan şiir söylemek, bildiklerini manzum bir dille ifade etmek.
∙ aşırmak: birşeyler çalmak.
∙ at buldum meydan bulamadım, meydan buldum at bulamadım: iki elverişli fırsatı bir araya getiremedim.
∙ at kaçtı torba düştü: keşke söylemez olsaydım birden öyle bir hiddetlendi ki...
∙ at kesen: çok asabi, çok yaramaz
∙ ateş yağmak (gökten): aşırı sıcak etmek.
∙ atı ayakta kesen: çok gözü pek, çok atılgan.
∙ atın ölümü arpadan olsun: insana zarar da sevdiğinden gelsin.
∙ attan inip eşeğe binmek: daha faydasız işe girişmek.
∙ attığı taş yerini bulmak: birisi aleyhinde söylenen söz yerini bulmak.
∙ ayağına kına yakmak: sevmediği birisinin başına gelen bir zarardan dolayı sevinmek.
∙ ayağını denk almak: tedbirli davranmak.
∙ ayak dönümü: kız evlendikten sonra kız evine kocasıyla birlikte yapılan ziyaret.
∙ ayak dönümüne gitmek: kız evlendikten sonra kocasıyla birlikte evine, ana babasını ziyarete gitmek.
∙ ayaküstü uğramak: birisini geçerken uğramak.
∙ ayaküstü uğramak: geçerken şöyle bir birisinin evine girmek, hal hatır sormak.
∙ ayı meşeden küsmüş de ayının haberi yok: birisi karşısındakinin haberi olmadan ondan küsmüş ya da onun hakkında konuşuyor.
∙ ayıdan kork kork,bokundan da mı kork: bir şey olacak diye devamlı korkmak mı gerek?
∙ ayın on dördü gibi: çok güzel.
∙ az boz: az
∙ babamın derdi tutsun: beddua.
∙ babayiğitliği tutmak: cesaret göstermek.
∙ bağrı delik: canı çok acımış.
∙ baldan tatlı: çok tatlı.
∙ baltada varsa sapta da var: bir suçta iki taraf da suçludur.
∙ baltayı taşa vurmak: söylenmemmesi gereken bir laf söylemek.
∙ bardelinkuzladığı: (argo) orospunun çocuğu.
∙ barut kesilmek: çok kızmak.
∙ barut osurmak: barut kesilmek.
∙ baş etmek: (birisine) birisinin yaptığı kötülüğe engel olmak.
∙ baş etmek: (birisiyle) birisini ağız dalaşında veye kavgada yenmek.
∙ baş etmek: birisiyle başa çıkmak.
∙ baş göz etmek: evlendirmek.
∙ baş kıç yatmak: biri baş taraftan, diğeri ayak tarafından iki kişi bir yatakta yatmak.
∙ baş olmak: amir ya da başkan olmak.
∙ başa çıkamamak: (birisiyle) birisinin yaptığına karşı çaresiz kalmak.
∙ başı kabak kesilmek: birisi tarafından lafa tutulmak.
∙ başına ateş alışmak: telaşlanmak.
∙ başına buyruk hareket etmek: kendi bildiğini okumak.
∙ başına taş düşmek: aşırı üşenmek.
∙ başına taşlar yağar!: büyük bir suç ya da günah işleyenlere karşı söylenir.
∙ başına tebelleş olmak: (birisinin) birisine bir iş yaptırmak için devamlı ısrar etmek.
∙ başını bağlamak (birisinin): birisini evlendirmek.
∙ başını kondaklamak: başı ağrıyınca başını bir çitle sıkmak.
∙ başını secdeye koymamış: hayatında hiç ibadet etmemiş.
∙ başının etini yemek: (birisinin) birisine bir şey için aşırı ısrar etmek.
∙ batakçı: borcunu ödemeyen.
∙ batal olmak: bozulmak, arızalanmak.
∙ bedine gitmek: gözüne çirkin görünmek.
∙ bedine gitmek: gözüne çirkin gözükmek.
∙ bel burk kırmak: bitkin düşmek.
∙ ben ne bileyim ki ağanın atının neresi kaşınıyor: ben senin ne istediğini nerden bileyim.
∙ beş beş olmak: çok sevinmek.
∙ beş kuruş verdim söylettim on kuruş vereyim sus: seni konuşturduğuma pişman oldum.
∙ beşereti bağlanmak: bir anda ne yapacağını bilememek.
∙ beşik kertme: aynı zamanda doğmuş bir erkek ve kız çocuk.
∙ beti benzi sararmak: çok korkmak.
∙ beyi pazarı olmamak: şakadan hoşlanmamak.
∙ bi murat: bir iyiliğe erişmemiş.
∙ bi namaz: namaz kılmayanr.
∙ bin dereden su getirmek: bir işe çok üşenip yapmamak için bahaneler aramak.
∙ binin yarısı beş yüz o da bizde yok: elimizden bir şey gelmez.
∙ bir aferine kırk tomba çalmak: kendisine iyi desinler diye iş yapmak.
∙ bir ayar: bir yaşta olan, yaşıt.
∙ bir eli yağda bir eli balda: yaşantısı çok rahat.
∙ bir elmaya kırk taş atmak: bir iş için herkese başvurmak.
∙ bir gençlikte bir de ihtiyarlıkta: çok seyrek olarak.
∙ bir hatır iki hatır üçüncüsü vur yatır: artık bundan fazla müsamaha yok.
∙ bir kaşık suda boğmak: birisine çok eziyet çektirmek.
∙ bir kayde: durmadan, devamlı olarak, sürekli.
∙ bir kere yoğurda kara demek: dediğim dedik olmak.
∙ bir link: durmadan, devamlı olarak, sürekli
∙ bir pireye bir yorgan yakmak: küçük bir kötülük karşısında bütün iyilikleri unutmak.
∙ bir sayım: 33 tanelik tespih.
∙ bir sesi yerde bir sesi gökte: çok ağlayan çocuk.
∙ bir yakaya çıkamamak: bir iyiliğe erişememek.
∙ birisine bulaşmak: birisine sataşmak.
∙ boş boğazı fırına atmışlar, odun yaş, demiş: kolay kolay söz dinlemeyen ve çok konuşan kimseler için söylenir.
∙ boş küp gibi ban vermek: konuşulanı dinlememek.
∙ boş küpe kavara atmak: olmayacak işe kalkışmak.
∙ boylu kimse.
∙ boyu beraber uzanmak: boylu boyuna yere serilmek.
∙ boyundan büyük işlere girişmek: yapamayacağı işlere girişmek.
∙ boyundan büyük konuşmak: büyük laf etmek.
∙ boyunun ölçüsünü almak: büyük laf ettikten sonra aksini yapmaya mecbur kalmak.
∙ bölgiye katmak: bir malı paylaşma işine katmak
∙ bu adamda kurt büzüğü var: çok şanslı.
∙ bu ağız ondayken daha çok sakız çiğner: sözü edilen kişi durumunu düzeltmezse daha çok hatalar yapmaya devam eder.
∙ bu işte bir bit yeniği var: bu işin içinde başka iş var.
∙ buğarsak olmak: inek çiftleşme zamanı gelmek.
∙ burçak burçak: buram buram.
∙ can dövüştürmek: can çekiştirmek.
∙ can yonrgası: çok sevgili.
∙ canı tatlı: kendini hiç bir şeye kıyamayan, canını pek seven.
∙ canını dişine takmak: var gücüyle çabalamak.
∙ canının hayına kalmak: can derdine düşmek.
∙ cehenneme kadar yolu var: nereye gideceği hiç umurumda değil, isterse cehenneme gitsin.
∙ cehennemin dibine gitsin: cehenneme kadar yolu var.
∙ cıncık dizmek: nakış işlemek.
∙ cicim cicim olmak: çok sıkı fıkı olmak.
∙ ciğerleri bayram etmek: istediğine kavuşmak, hoşuna giden şeyleri yemek.
∙ ciğerli: cana yakın.
∙ cirit atmak: etrafa seğirtmek.
∙ çağıma çık çarığımı kemirirsin: benim yaşıma geldiğinde sen benim gibi bile olamazsın.
∙ çağlanmak: yaşlanmak.
∙ çal aşağı vur yukarı etmek: elde iyice örselemek, birisinin ağzının payını vermek.
∙ çalım satmak: naz etmek.
∙ çam yarması gibi: çok güçlü kuvvetli.
∙ çamura yatmak: söz verdiği işi yapmaktan kurtulmaya çalışmak.
∙ çançıkları gevşemek: çok ihtiyar ya da yorgun olmak.
∙ çar başımda çarık ayağımda: benim emir verenim yok.
∙ çarpana çalmak: didinip durmak.
∙ çatal yürekli: korkak.
∙ çaydan geçip arkta boğulmak: zor işi başarıp kolay olanı başaramamak.
∙ çel etmek: yerle bir etmek.
∙ çendekçündek etmek: çendelemek.
∙ çılakçuluk etmek: gevşemek.
∙ çıpı çıpına: tamı tamına.
∙ çırak olmak: büyük bir iyiliğe erişmek.
∙ çıraklık: beceriksiz.
∙ çırtık atmak: hayvan seğirtmek.
∙ çız çekmek: çizmek.
∙ çiç kesilmek: aşırı ısrar etmek.
∙ çilini kemirmek: aşırı fakirleşmek.
∙ çoç olmak: çok ıslanmak.
∙ çor karnına: "karnına dert düşsün" anlamında azar sözü.
∙ çuçun etmek: sevinmek.
∙ dabacul etmek: ezmek.
∙ dal dingir kiri singir: çırılçıplak, fakir, yoksul.
∙ dala budağa yapışmak: bir işi yapmada nazlanmak.
∙ dana otardında mı hak ettin?: sen bunu hak etmedin.
∙ dananın koyruğu kopmak: bir işin sonu gelmek.
∙ danayı soyup kuyruğunda bırakmak: bir işi sonuna kadar getirip sonuçsuz bırakmak.
∙ dangurdungur etmek: ses çıkararak yuvarlanmak.
∙ dara ile haklaşmak: alacak verecek bırakmamak.
∙ darlanmak: bir şeye canı sıkılmak.
∙ davul senin çomak başkasının elinde: bir işi ben yaparım diyorsun ama bu işi yapacak olan başkası.deh düşmek: dikkat etmek.
∙ deli balta: aklı tam olmayan.
∙ deli pazarı bok pazarı: deli ile pazarlık yapılmaz.
∙ den den olmak: tane tane olmak.
∙ den dizmek: mısır tane dizmek.
∙ deniz derya gibi: çok bol.
∙ deremet etmek: derleyip toplamak.
∙ derin gitsin: aynı ınlamda beddua.
∙ dert bir olsa ağlamaya ne gerek: çok dertli.
∙ deyiş demek: aşıklar gibi şiir söylemek.
∙ deyiş demek: şiir söylemek.
∙ dığdığ etmek: boş yere fazlaca konuşmak.
∙ dışarıdan baktım saltanı hoş içeriden baktım kuskunu boş: önceden iyi gibi görünen ancak daha sonra öyle olmayan kimse, özellikle gelin.
∙ dibine darı ekmek: işi yapmamak için bahaneler aramak.
∙ didik didik etmek: iyice aramak.
∙ dil bezegi: erken konuşmaya başlayan ve güzel konuşan çocuk.
∙ dili bir karış: çok konuşan.
∙ dili kapıya mandal olur: saygısızca konuşan.
∙ dilinde tüy bitmek: çok yalvarmak.
∙ dipsiz külek boş anbar: fakir evi, bomboş.
∙ dişlerini döktürürüm: bir tehdit sözü.
∙ dizime koydum sakalıma çıktı: çok şımardı.
∙ dizinde oturup sakalını yolmak: birisinin hem iyiliğinden faydalanmak hem de ona kötülük düşünmek.
∙ doğanın beşiği ölenin tabutu: her işe burnunun sokan.
∙ doğram doğram etmek: parça parça, tike tike etmek.
∙ dokuz kaburganın altı: mezar.
∙ doluyu tarlaya davet etmek: tedbir almamak, birisini kızdırmak.
∙ domuz bitini tırnağına koy tepene çıksın: fazlaca şımaran.
∙ domuz topu yapmak: (birisini) başını ve dizlerini birleştirerek, ayaklarını kalçasına birleştirerek yuvarlamak.
∙ domuz topu: vüvudu yusyuvarlak olmuş
∙ domuzdan bir bit koparmak: fazla cimri birinden birşeyler almak.
∙ dönümü dönüme katmak: biribiri ardınca yapmak, aralıksız taşımak.
∙ dört gözle beklemek: çok beklemek.
∙ dört kunçulu bir araya getirememek: elverişli durumları bir araya getirememek.
∙ dur dincel bilmemek: hiç dinlenmeden çalışmak.
∙ dur durak bilmemek: durmak bilmemek, çok çlışmak.
∙ dut ayında üşümek: sıcakta bile üşümek.
∙ dünya yansa içinde bir horom otu yok: vurdum duymaz.
∙ dünya kadar düz olsa, orak kadar eğri olmak: yalan söylemek, güvenilir olmamak
∙ dünyanın kaç köşe olduğunu göstermek: birisini dövmek.
∙ dünyaya kazık çakmak: gereğinden fazla yaşamış olmak.
∙ eğilip bükülmek: birisinden bir şey isterken çok sıkıntı çekmek.
∙ eğri oturup düz konuşmak: işin aslını esasını konuşmak.
∙ ekmeğine ayak vurmak: nankörlük etmek.
∙ ekmek elden su gölden: emek safetmeden geçinen.
∙ ekmek gözümü tutsun: bir yemin sözü
∙ eksik etek: kısa etek giyen kadın. yöreye göre daha açık giyinen kadın.
∙ ela hecillandımki
∙ el ele baş başa gelmek: ne artmak ne de eksilmek.
∙ el pençe divan dormak: hizmette kusur etmemek.
∙ eli darda olmak: bir iş için sıkışmak.
∙ eli ele, başı başa: tamı tamına.
∙ eli hamurlu er kişi işine karışma!: aklının ermediği işe karışma (kadın).
∙ eli işte gözü oynaşta: iş yapmaya niyeti yok.
∙ eli kanda olmak: çok işi olmak.
∙ eli kolu bağlanmak: çaresiz kalmak.
∙ elinden hiçbir şey kurtulmamak: her işin üstesinden gelmek.
∙ elini eteğini çekmek: hiçbir işe karışmamak.
∙ elini kolunu koyvermek: salına salına gelmek.
∙ elleri koynunda kalmak: kadın kocası ölmek.
∙ Ermeni tobusu: "Ermeni çocuğu" anlamında bir çocuk azarlama sözü.
∙ Ermeni'nin haçını suya atmak: sözde büyük suç işlemiş olmak.
∙ esfeleyi koçurduh bizımki ondan betar
∙ eski çamlar kürek oldu: senin dediğin o şeyler tarihe karıştı.
∙ eski defterleri yoklamak: eskiden olmuş işlerihatırlatmak.
∙ eski harmanları savurmak: eskiden olmuş işlerden bahsetmek.
∙ eski toprak: yaşlı kimse.
∙ eşeğin büyüğü handa kaldı: asıl yapılması gereken unutuldu.
∙ eşek bizim eşek ama çulunu değişmiş: bu kişiyi tanıyoruz ama değişik kıyafet giymiş (argo).
∙ eşek bizim eşek ama çulunu değişmiş: kılığını değiştirmiş kişileri alaya almak için kullanılır.
∙ eşek sudan gelene kadar dövmek: birisini çok dövmek.
∙ etleri diken diken olmak: birisinin haline çok acımak, irkilmek.
∙ etleri dökülmek: birisinin haline çok acımak.
∙ etleri jurlamak: etleri dökülmek.
∙ evden çık yumurtaların soğumaz: evden kolaykolay çıkmayanlara söylenir.
∙ ezan sal-: ezan okumak
∙ fırıl fırıl dönmek: birisini iyi karşılayıp ona iyi hizmet etmek.
∙ fitil etmek: birisinin canını çok sıkmak.
∙ fitil olmak: bir şeye ya da kimseye çok kızmak.
∙ fitil olmak: birisine fena halde canı sıkılmak.
∙ fund kopmak: gürültü, patırtı meydana gelmek.
∙ furuhda olmak: sevinmek.
∙ gaz gaz etmek: ışıl ışıl parlamak.
∙ gazel okumak: boş yere konuşmak.
∙ gebe kurbağa: (argo) şişman.
∙ geç gelip tez usta olmak.
∙ gel çanak git çanak: hep aynı.
∙ gelenin yengesi, gidenin sağdıcı: her işe burnunu sokan.
∙ genç burç gitti babasının kesesinden: genç yaşta ölenler için söylenir.
∙ gıcık kapmak: birisinden nefret etmek.
∙ gitti gürültüye: başı bir belaya girdi.
∙ gitti Peleg'in çayırına: boş yere öldü.
∙ gittiği yerde minder sermek: gittiği yerden gelmeyi unutacak kadar oyalanmak.
∙ gömgök olmak: zorlama nedeniyle yüzü gök rengine girmek.
∙ göndürü gitmek: misafiri yol boyu uğurlamak.
∙ görmemiş gördü bayıldı öldü: görmemiş kimseler için kullanılır.
∙ göz etmek: göz kırpmak.
∙ göz göz olmak: (ekmek) iyi kabarıp gözeneklenmek.
∙ gözleri kan çanağına dönmek: çok ağlamaktan gözleri kanlanmak
∙ gözü kanlı: gözü dönmüş, cani.
∙ güman etmek: ummak, beklemek.
∙ gün çalmak: üzerine güneş ışığı değmek.
∙ gün kanıp gün yemek: gününü gün etmek.
∙ günahını almak: birisini haksız yere suçlamış olmak
∙ günlük güneşlik: aydınlık hava.
∙ gününü görürsün: birisini tehdit ederken kullanılan tehdit deyimi.
∙ gününü göstermek: (birisine): birisin dövmek ya da ağır bir şekilde azarlamak.
∙ güzeli ararken çirkinden de olmak: daha iyisini ararken eldekinden de olmak.
∙ haber etmek: birisine haber vermek.
∙ haberi iyi mihenginden almak: bir haberi güvenilir bir kaynaktan almak.
∙ haçı koynunda: herşeyi gizli saklı.
∙ halaçıra etmek: çok aşırı dövmek.
∙ hava çalmak: hava değişimi nedeniyle rahatsız olmak.
∙ hava tebdiline gelmek: hava değişimine gelmek.
∙ havaya kürek çekmek: boş yere çabalamak.
∙ hedik kurmak: mısır tanelerini suda haşlamak.
∙ helek olmak: çok yorulmak.
∙ her biri bir yan eyle- :her biri bir yana bakmak.
∙ her boyağı boyadın sıra geldi lajodıya: (alay) her işi tamam ettin sıra buna geldi.
∙ her dinden dışarı: vicdansız, acımasız.
∙ her şeye sülük atmak: her şeyi boğazına indirmek istemek, oburluk yapmak.
∙ hersi çıkmak: çok sinirlenmek.
∙ heyheyleri üstünde: uçarı kimse.
∙ hıncını almak: öçünü almak
∙ hıran kaşan derken...: işte böylece...
∙ hışır etmek: fena halde dövmek.
∙ hışır olmak: çok yorulmak.
∙ hocamızın adı Hıdır, elimizden gelen budur: bütün yapabileceğim şey budur, bundan başkası elimden gelmez.
∙ hoppa: uçarı.
∙ horon tepmek: folklor oyunu oynamak.
∙ horozlanmak: birisine karşı diklenmek.
∙ hudbin olmak: nefret etmiş olmak.
∙ hurdıhaş olmak: bitap düşmek.
∙ ibdin etmek: papağan gibi aynı şeyi çok çok tekrar etmek.
∙ içine dert olmak: bir konuyla devamlı meşgul olmak, hep onu düşünmek.
∙ içine ısınmak: istediği gibi olmak.
∙ içtikleri su ayrı gitmiyor : çok iyi anlaşıyorlar.
∙ iğneyle kuy kazımak: bitmeyen işlere girişmek.
∙ iki baş dört ayak etmek: birisini evlendirmek.
∙ iki baş dört ayak olmak: evlenmek
∙ iki baş dört ayak: evli kişi.
∙ iki cihanda gülmesin: beddua.
∙ iki eli kanda olmak: çok meşgul olmak.
∙ iki ipin ucunu bir araya getirmek: elverişli fırsat kollamak.
∙ iki seksen uzanmak: boylu boyuna yere serilmek.
∙ ilim ilim yitmek: çok uzaklara kaçmak.
∙ ilim ilim yitmek: diyar diyar yitmek, bir yeri terketmek, kaybolmak.
∙ ilmini almak: bir şeyin nasıl yapılacağını öğrenmek.
∙ imlâya getirmek: bir şeyi düzene sokmak, uygun hale getirmek.
∙ imlâya getirmek: hizaya getirmek, düzene sokmak, terbiye etmek, kullanışlı hale getirmek.
∙ inadı eşekten okka ile borç almak: çok inat etmek.
∙ inadı yerine inmek: inatan vazgeçmek.
∙ inat eşek: inatçı.
∙ ince eğirip sık dokumak: iyiden iyiye incelemek.
∙ ince elemek: hastalıklı görünmek.
∙ intilâ olmak: fazla yemekten bıkmak.
∙ ipten kaçan, kazıktan kurtulan: başıboş takımı.
∙ istifini bozmamak: tavrını değiştirmemek.
∙ iştahı tüy götürmek: çok iştahla yemek.
∙ işte budur köyün yolu!: bu işin yolu yordamı budur, bu iş böyle yapılır!.
∙ it olalı bir kurt boğmak: ilk defa olarak bir iş becermek.
∙ iti kırkmak: fazla cimri olmak.
∙ iti peynir tulumuna bağlamak: işi ehil olmayana vermek.
∙ itin götüne sokup çıkarmak: (argo) rezil etmek.
∙ itten aç yılandan çıplak: çok fakir.
∙ itten azma(n): itten türemiş
∙ kabartmak: kendini üstün görmeye başlamak.
∙ kaça kaça gelmek: koşarak gelmek.
∙ kaçın kurasısın!: sen ne kurnazsın!.
∙ kadır etmek: birisine haksızlıkla yük etmiş olmak.
∙ kadır olmak: birisine zarar olmak.
∙ kafadan atmak: bilmeden konuşmak.
∙ kafadan kondak: kafası tam çalışmayan.
∙ kafası saman dolu: kafadan kondak.
∙ kafasını kuş otlasın!: onun aklı böyle şeylere ermez!.
∙ kaleminden kan damlamak: çok güzel yazı yazmak.
∙ kamakutuz etmek: birisini kovmak.
∙ kan ayaklı: biçare.
∙ kan etmek: kan akıtmak, katil olmak
∙ kan ter içinde kalmak: çok çalışarak terlemek.
∙ kan tutmak: içerisine kan düşmek, ağır bir yükü kaldırarak nefesini çeviremez hale elmek.
∙ kana düşek: çok ağır bir yük kaldırarak hastalanmak.
∙ kançuruğa binmek:tahtarevalliye binmek.
∙ kanı etmek beş para: insani değerlerden tamamen yoksun olan kişi.
∙ kanı etmez beş para!: bir işe yaramaz kimsedir!.
∙ kanı kaynamak: birisine sevgi duymak, onu sevmek.
∙ kanı soğuk :insanları pek sevmeyen.
∙ kanlı bıçaklı olmak: birbirine bıçak çekmek, katil olmak.
∙ kapıda altın direği dikmek: çok zenginleşmek.
∙ kapıdan kovsan bacadan girer!: bir yere çok alışan kimseler için söylenir.
∙ kapılo ağızlı: ağzı büyük (argo).
∙ kapıya bir çuval sus gelmiş: ağlayan çocuklara söylenir.
∙ kara çanak: çok cimri kimse.
∙ kara gününü göreyim!: "ölümünü göreyim" anlamında beddua.
∙ kara kız oturdu, götü haber getirdi: sen burada otururken bu haberi nereden duydun, işittin? anlamında.
∙ kara kura basmak: kadın hamile iken sayıklamak.
∙ kara yola gitmek: cehenneme gitmek.
∙ karaltın kesilsin!: "ölesin" manasında beddua.
∙ karaltıya kurşun atmak: bilir bilmez konuşmak.
∙ karaynan geleydin: gelmez olsaydın.
∙ karşı belli oturmak: karşılıklı oturmak
∙ kaş kaş olmak (birisiyle): karşılıklı oturmak.
∙ kaşıkla verip kepçeyle almak: yaptığına daha büyük bir karşılık beklemek.
∙ kaşınmak için tırnak bulamamak: fakirlik içinde yaşamak.
∙ kat ög etmek: önüne katıp kovalamak.
∙ katırcının katırlarını ürkütmek: yanlış iş yapmak.
∙ kavak yaprağı: dönek kimse.
∙ kaynanam öldü yeri bana kaldı: ben de benden önceki gibi hereket edeceğim.
∙ kazı koz bardağı bağaz anlamak: herşeyi yanlış anlamak.
∙ keçileri bayıra vurmak: malını mülkünü kaybedip fakirleşmek.
∙ keçileri kaçırmak: aklını oynatmak.
∙ kedi batmaz etmek: fazla kavi etmek.
∙ kefeni yırtmak: ölümden dönmek.
∙ kefenine nasip olsun!: "bu maldan hayır göremeyesin" anlamında beddua.
∙ kemik yalayan, karnı doymayan: çok fakir.
∙ kemiklerini kırarım!: tehdit sözü.
∙ kendi bir karış, hükmü on karış: fazla naz yapan küçük çocuklar için söylenir.
∙ kendi köpeğim, kendi kepeğim: kimse benim işime karışmasın.
∙ kendini çekmek: önceden çok kaba iken daha sonra yumuşak davranmaya başlamak.
∙ kendini denk almak: tedbirli davranmak.
∙ kesim danası: her şeye hazır.
∙ kesim kesmek: bir işi belli sürede bitirmesi için birisine devretmek, sözleşmek.
∙ keyfi keyf!: dilediği gibi yaşıyor.
∙ keyfi saz: keyfi keyf.
∙ kıcgırmak: sinirlenip köpürmek.
∙ kılı kırk yarmak: inceden inceye düşünmek.
∙ kır delisi: zır deli.
∙ kırılmaza çekmek: bir güzel dövmek.
∙ kırım kırım olmak: bir şeyi kapmak veya almak için üşüşmek.
∙ kırım kırşım olmak: başını gözünü kırmak.
∙ kıskılamak: (argo) bir kimseyi birisinin üzerine kışkırtmak.
∙ kızıl kurşuna rastlasın: "feci bir şekilde ölsün" manasında beddua.
∙ kızılcığın dibini beklemek: (argo) olmayacak bir şeyi umutla beklemek.
∙ kızılcık değneğinden atlatmak: bir güzel dövmek.
∙ kız beyudum kari kocaldım
∙ kim dedi ki "oştkuçum gel beri": (argo) kimse ona böyle bir şey söylemedi.
∙ kiniye almak: birisyle alay etmek.
∙ koca öküze alaca sambağı: yakışıksız durumlar için söylenir.
∙ kol kanat germek: birisini büyük bir özenle korumak kollamak.
∙ kolaçan etmek (etrafı): etrafı gözetlemek.
∙ kolaçan etmek: etrafı gözetlemek.
∙ kolayını almak: bir işi kolay yapmanın yolunu bulmak.
∙ koymuyorlar ki oğlu babasına benzesin: bırakmıyorlar ki kötü işler yapsın.
∙ köçköçe dayandı, kırgın yeni uyandı: bir işi yapmakta çok geç kalanlar için söylenir.
∙ köçüköçpululupulul: her şeyi yerli yerinde, mükemmel.
∙ körler ile sağırlar, birbirini ağırlar: aynı dertten muzdarip iki insan için söylenir.
∙ körü köprüden geçirmeK: anlamayana söz anlatmaya çalışmak.
∙ kötü yerde akşam oldu: bu iş kötü zamana rastladı, talihsizlik beni kötü zamanda yakaladı.
∙ kulağı dinkte olmak: devamlı birşeyler işitmeye hazır olmak.
∙ kulağımın ardı keçe burdan gele burdan geçe: ben senin söylediklerini dinlemiyorum.
∙ kulak asmamak: söyleneni dinlememek.
∙ kulaklarının pası silinmek: güzel sesle söylenen bir şeyi dinlemek.
∙ kurda değmeyen it: (argo) kolay kolay bir işe yanaşmayan.
∙ kurda değmeyen it: pısırık
∙ kurda kuşa yem olmak: ara yerde harcanmak.
∙ kurdun havadan geleceğini bilseydim iti arka üstü bağlardım: bu işin soncunun böyle olacağını bilemezdim yoksa tedbirmi alırdım.
∙ kurdun kuşun payı: toplanan meyveden arta kalan kısım.
∙ kurkuluğu yanmak: (argo) çok susamak.
∙ kurt boğaz: obur
∙ kuyruğu tava sapına dönmek: (argo) çok sevinmek.
∙ kuyruğundan elek olmamak: sözünde durmamak.
∙ kuyruğunu toplayıp gitmek: (argo) sessizce çekilip gitmek.
∙ kuzukkuzuk üstüne: iki aksilik üst üste.
∙ küdara olmak: kötürüm olmak.
∙ kül ufak etmek: param parça etmek.
∙ küle oturmak: iflas etmek.
∙ Kürt küvara: Kürt halk
∙ lafla pilav pişirmek: işi sadece lafla halletmek.
∙ laflamak: birisini sözle ikna etmek veya aldatmak.
∙ lak luk etmek: çok gevşemek.
∙ lelinci olmak: yalvarıcı olmak
∙ leylek bacak: (argo) uzun bacaklı.
∙ linç etmek: çok dövmek.
∙ lokma lokma etmek: parça parça etmek
∙ mahkemede dayısı olmak: arkasında büyük destekçisi bulunmak.
∙ mars olmak: yenilmek.
∙ Matıgilin avluda kalmak: açıkta kalmak.
∙ minderi ağır düşmek: gittiği yerden gelmek bilmemek.
∙ mitil atmak: gittiği yerde çok oturmak.
∙ modgam olmak: iş birliği yapmak.
∙ mor tütün olmak: çok kızarak veya çok yorularak yüzü kızarmak.
∙ mucrum olmak: çok yorulmak.
∙ mukuzun olmak: büzülmek.
∙ mum olmak: başka çare bulamayınca elindekine razı olmak.
∙ muruzlarını asmak: surat asmak.
∙ nahır elden gitmiş de alaca jongayı arıyor: bütün sürüsünü kaybetmiş, içinden birisini arıyor, ne yapacağını şaşırmış.
∙ nal kuyruk etmek: (argo) birisini azarlayarak kapıdan kovmak.
∙ namaz yağından temiz: çok temiz.
∙ nasafallidur ço
∙ na işım tukanmiş
∙ ne gün çektim: ne günlerden gelip geçtim, ne türlü eziyetler çektim bir bilseniz.
∙ ne tükürdün elime ki onu çalem yüzüne: sen bana ne yardımda bulundun ki ben de sana yardım edeyim.
∙ ne umarsın bacından bacın ölüyor acından: benden çok bir şey bekleme.
∙ ocağında çınçar bitsin: maln mülkün harap olsun manasında beddua.
∙ od görmemiş bal: ateşe verilmemiş, eritilmemiş bal.
∙ oğrağa uğramak: cine çarpılmak.
∙ oldu olacak kırıldı nacak: olan oldu bir kere.
∙ ödü kopmak: çok korkmak.
∙ ödü patlamak: ödü kopmak.
∙ ölüm ölüm hırlamaya ne gerek: madem ki bu iş olmayacak niye boş yere çabalıyoruz.
∙ ölüp dirilmek: bir şey için çok çabalamak, bir şeyi çok istemek.
∙ öyle dava yok: bu iş olmaz hiç ısrar etme!.
∙ öyle otardım ki ağzı çöpe bile değmedi: (argo) onu öyle aldattım ki hiç anlamadı bile.
∙ öyle otardım ki ağzı çöpe değmedi: öyle kandırdım ki hiç anlamadı.
∙ paç etmek: öpmek.
∙ padişah tenbeli: çok tenbel.
∙ pah pah etmek: çok ihtiyarlık nedeniyle çelimsiz duruma düşmek.
∙ pampal etmek: çok güçsüzleşmek.
∙ pancar gibi solmak: bir hastalık nedeniyle teni beyazlamak.
∙ papağa çıkmak: düğünde gelinin geldiğini haber vermek için önden at koşturanlar arasında birinci olmak.
∙ papağa kaçmak: düğünde gelinin geldiğini haber vermek için at koşturmak.
∙ papağa kaçmak: düğünde hediye almak için at koşturmak, koşmak, yarışmak, bir yere çok hızlı gitmek.
∙ papakları katmak: birbirine darılmak.
∙ parmağına sarmak: birisinin bir hareketini belirleyip unutmamak ve yeri geldikçe söylemek.
∙ patara bacak: kısa bacaklı.
∙ peg olsun: virane olsun, perişan olsun anlamında beddua.
∙ pelegin çayına gitmek: sebepsiz yere ölmek.
∙ pelenk olmak: birlik olup birlikte hareket etmek.
∙ petiyen etmek: birisini huzursuz etmek.
∙ peynir kaldır- :peynir hazırlamak, yapmak.
∙ pıhpıh etmek: için için gülmek.
∙ pis boğaz: obur
∙ pisi pisi etmek: gönül almaya çalışmak.
∙ pisi pisi yapmak: azar azar yapmak.
∙ put kafa: (argo) kafası büyük.
∙ rahat nefes almak: iç rahatlığına kavuşmak, mali yönden bolluğa erişmek.
∙ Reşit, sen söyle sen işit: vurdumduymaz kimseler için söylenir.
∙ Ringonun ahırı: yol geçen hanı.
∙ sabahı beyaz açmak: korkudan gözünü kırpmadan sabahlamak.
∙ sadır başına buyurmak: gelip evin baş köşesine buyurmak.
∙ sadır başına kurulmak: sadır başına buyurmak.
∙ sakızı boka düşmek: beklediği şey gerçekleşmemek, foyası meydana çıkmak, hayal kırıklığına uğramak.
∙ saman altından su yürütmek: gizli işler çevirmek.
∙ samanlıkta iğne aramak: olmayacak işler peşinden koşmak.
∙ sana teslim edeyim, kimden isteyeyim: güvenilmez kimseler için söylenir.
∙ sekide oturup padişahı rüyasında görmek: hiçbir çaba harcamadan bir işin olmasını beklemek.
∙ selamsız, sabahsız: selam vermeden veya merhaba demeden (geçen).
∙ sesine vurulmak: birisinin sesini çok beğenmek.
∙ seydem sırığı: çok uzun boylu kimse.
∙ sıçan deliğine, herkes evine: bir toplantı sonunda dağılırken söylenir.
∙ sıçan deliğine, herkes evine: bir toplantı sonunda dağılırken söylenir.
∙ sıfıra sıfır elde var sıfır: bütün çabalar boşuna.
∙ sığıncı olmak: 1. birisine sığınmak, onun himayesine girmek. 2.Allah'a sığınmak, ondan yardım dilemek.
∙ sığıncı olmak: Allah'a sığınmak.
∙ sırıpın koparmak:feryad etmek.
∙ sırtı yere gelmemek: yenik düşmemek, hiçbir sözün altında kalmamak.
∙ sıtkı can ile: bütün samimiyetiyle.
∙ sıtkı can: samimiyet
∙ sicim gibi yağmak: bardaktan boşanırcasına yağmur yağmak.
∙ siktir etmek: birisini kovmak.
∙ sobayı kalamak: sobaya odun doldurup ateş vermek,tutuşturmak.
∙ sofra beni vursun: bir yemin sözü.
∙ soğuk döven: kabakuvvetle bir iş yapmaya çalışan.
∙ soğuk döven: karşısındaki kimse tarafından dinlenmeyen ancak yine de durmadan konuşan kimse.
∙ söz işitmek: aleyhinde konuşulmak.
∙ sözü bir kaba koymak: söz birliği etmek.
∙ sözü cebinde taşımak: hazırcevap olmak.
∙ su geçirmek: su ile durulamak.
∙ su içirkenylan bile durur: su içerken birisini rahatsız etmemek gerektiğini anlatır.
∙ sulu namaz: çok makbul.
∙ suya götürüp susuz getirmek: (argo)birisini kendi sözüne gezdirmek, her dediğini yaptırmak, kendinin ondan üstün olduğunu belirtmek.
∙ suyuna akmak: birisinin gönlünü kazanmak için onun dediğini yapmak.
∙ sütliman olmak: hava açık olmak.
∙ sütü bozuk: işe yaramaz kimse.
∙ sütü hariç: sütü bozuk.
∙ sütü pâk: güzel ahlˆklı kimse.
∙ şapur şupur: ağzını şapırdatarak.
∙ şeytan şapalağı: yaramaz çocuk.
∙ şeytana pabucunu ters giydirir: çok kurnaz kimseler için söylenir.
∙ şeytandan şefaat, senden bana menfaat: senden bana bir fayda gelmez.
∙ şeytanın kulağına kurşun: şeytan duymasın.
∙ şıvan koparmak: bağırıp çağırmak, feryat etmek.
∙ şıvan kopmak: bir evde birisi ölmek.
∙ tabanları yağlamak: uzun bir yürüyüşe hazırlanmak, kaçmak.
∙ tadı ağzında kalmak: çok hoşuna gitmesi nedeniyle bir şeyi ya da bir yemeği unutmamak.
∙ tadını kaçırmak: (bir işin) biri işi boş vererek alaya almak.
∙ tadını kaçırmak: (birisinin) huzurunu kaçırmak.
∙ tahta mıh götürmüyor: anlamayan bir kimseye laf anlatmaya çalışırken söylenir.
∙ tahtalı köy: mezarlık.
∙ tahtalı köyü boylamak: (argo) ölmek.
∙ takla kötez gitmek: ayağı bir şeye dolaşarak yüzü kuylu düşmek.
∙ tantana etmek: boş yere konuşup durmak.
∙ tarla koşmak: tarla sürmek.
∙ tart etmek: birisini kovmak.
∙ tart etmek:kovmak
∙ taş dişlemek: inadı tutmak.
∙ taş ufağı değil, insan ufağı: küçük çocuklar için "çabuk büyürler" manasında söylenir.
∙ taşı sıksa suyunu çıkarır: gücü kuvveti yerinde.
∙ tat etmek: çorabı bileğe kadar ayak kısmını örmek.
∙ tav tav sav sav olmak: bir toplantıdan sonra dağılmak.
∙ tavşan yürekli: çok korkak.
∙ ter kana batmak: çok yorulup terler içinde kalmak.
∙ terbiye tarlasından geçmemiş: terbiye görmemiş.
∙ terekten sünger düştü, gelinin topuğu şişti: nazlı gelinler için söylenir.
∙ tergini vermemek: peşini bırakmamak.
∙ terkiye almak: bir binekte öne kendisi oturup diğerini arkaya almak.
∙ termaş kalsın başına: hayırsız beddua olarak sana kalsın manasında beddua.
∙ termaş: hayırsız miras.
∙ tersine mezhep: daima ters iş gören.
∙ tersine okutmak: kendisinin daha üstün olduğunu göstermek.
∙ tez canlı: çok aceleci.
∙ tığ etmek: bir güzel dövmek.
∙ tıknefes olmak: soluk soluğa kalmak, çok yorularak hızılı soluk alıp vermek.
∙ tike tike etmek: parça parça etmek.
∙ tintin oyununa çevirmek: bir işi çok laubali şekilde yapmak, laubalilikle bir işi boşvermek.
∙ tomba çalmak: takla atmak.
∙ tongaya düşmek: tuzağa düşmek.
∙ toprak başına: ölsün manasında beddua.
∙ toprak çanağına: toprak başına.
∙ turıturap olmak: çok yalvarmak.
∙ tuz öğütmek: çok endişe etmek.
∙ üstü hanım bozması, altı davar kermesi: giyiminde zıtlık bulunan kişiler için kullanılır.
∙ üstüne titremek: birisini çok sevdiğinden onu aşırı derecede kollamak.
∙ üzür kes olmak: birşeyden tamamen umudunu yitirmek
∙ vah dolu canına: ne mutlu sana.
∙ veled-i zina: yaramaz, ahlaksız çocuk.
∙ volta atmak: başıboş gezinmek.
∙ yabana atmak: dikkate almamak, hiçe saymak, önem vermemek.
∙ yabana gitmek: heder olmak.
∙ yakasını pislemek: birisine bir konuda çok ısrar edip o işi yaptırıncaya kadar peşini bırakmamak.
∙ yalama olmak: makinada çarkın dişleri kırılmak.
∙ yalanı boynunda torba ile taşımak: her zaman yalan söylemek.
∙ yalanı furğunlatmak: çok yalan söylemek.
∙ yalını kaşımak: çok fakirlik içinde yaşamak.
∙ yan asılmak: bir işten kaçmaya çalışmak.
∙ yan çalma: bir şeye yan olarak verilmiş destek.
∙ yan kulak üstüne yatmak: endişesiz bir şekilde yatmak.
∙ yandım yandıma kalmak: çok pişman olmak.
∙ yaz boz tahtası: devamlı silinerek yeniden yazılan tahta.
∙ yaz buza al güze: alacağını çok geç alacaksın.
∙ yaz tahtaya al haftaya: alacağını çok erken alacaksın.
∙ yedi yemine vermek: kuvvetli bir yemin etmesini istemek.
∙ yediği ekmeğe ayak vurmak: nankörlük etmek.
∙ yedik içtik gözden düştük: sadece yiyip içtik, bir faydamız olmadı.
∙ yerinde yeller esmek: çoktan kaybolmuş olmak.
∙ yeşilini almak: hayvanlar baharda yeşili otlamak.
∙ yıldızı düşmek: ölmek.
∙ yola vurmak: (birisini) yolcu etmek, uğurlamak.
∙ yolcudur Abbas, bağlasan durmaz: yolculuğa kesin kararlıdır, durmaz.
∙ yumurtada kıl aramak: herşeye bir bahane bulmak.
∙ yükünü tereğe yığmak: (argo) elinden gelin bir işi yapmaya nazlanmak.
∙ yükünü tutmak: hastalanmak.
∙ yüreği ağzına gelmek: çok korkmak.
∙ yüz bağlamak: (süt) üstüne kaymak bağlamak.
∙ yüz verdim yüz daha istiyor: verdiğinden daha fazlasını istiyor.
∙ yüzberi olmak: yüz yüze gelmek, hesaplaşmak.
∙ yüzsüz harman dövdürmek: bir güzel dayak atmak.
∙ yüzünün suyu dökülmek: utanılacak bir iş yapmak.
∙ zamansız ötmek: bir işe zamanından çok erken başlamak.
∙ zerinci olmak: yalvarıcı olmak.
∙ zır zır etmek: boş yere konuşmak.
∙ zibil teknesi: asık suratlı.
∙ zil ayaz: kuru soğuk.
|
İletişim için tıklayınız...
|
|
| |
Tekil
Online
IP